Een hobbystal voor paarden in agrarisch gebied: wat moet u eerst nagaan?

Wie in Vlaanderen een hobbystal voor paarden in agrarisch gebied overweegt, doet er goed aan niet met het gebouw maar met de situatie van het perceel te beginnen. De regeling waarover de Vlaamse overheid toelichting geeft, is geen algemene bouwvrijstelling voor elke paardenhouder. Zij is gekoppeld aan een woning, aan weidedieren en aan concrete voorwaarden rond ligging, oppervlakte, gebruik en vergunning. Voor een koper van een weide of een eigenaar die paarden aan huis wil houden, is die volgorde belangrijk: toets eerst het plan en pas daarna de stal. Lees de toelichting van Omgeving Vlaanderen.

Voor wie is de regeling voor een hobbystal bedoeld?

De toelichting gaat over één stal voor weidedieren die niet met beroepslandbouw verband houdt, bij een hoofdzakelijk vergunde residentiële woning of bedrijfswoning in agrarisch gebied. De mogelijkheid wordt beschreven voor gronden die op plannen van aanleg of ruimtelijke uitvoeringsplannen als agrarisch gebied zijn bestemd. Een paardenpiste krijgt via deze regeling geen bijkomende mogelijkheid: de pagina noemt uitdrukkelijk alleen de stalling. Dat onderscheid is praktisch. Wie tegelijk een piste, verlichting, verharding of bijkomende opslag plant, mag niet aannemen dat die elementen automatisch onder dezelfde beoordeling vallen. Omgeving Vlaanderen licht de reikwijdte zo toe.

De regeling veronderstelt bovendien dat er geen bestaande stallingsmogelijkheid is. Zijn er al gebouwen of constructies die kunnen worden aangepast, omgebouwd of uitgebreid tot hobbystal, dan kan volgens de toelichting geen vergunning voor een nieuwe hobbystal worden verleend. Of een bestaand gebouw bruikbaar is, beoordeelt de vergunningverlenende overheid geval per geval. Voor een serieuze koper betekent dit dat een oude loods of een bijgebouw geen detail in het verkoopdossier is, maar een element dat de haalbaarheid van een nieuw stalplan kan bepalen. De officiële uitleg bespreekt die afweging.

Welke ligging en afmetingen worden beschreven?

De Vlaamse toelichting noemt een reeks voorwaarden die samen moeten worden bekeken. De stal moet binnen een straal van 50 m van een hoofdzakelijk vergunde of vergund geachte woning staan. De kroonlijsthoogte mag maximaal 3,5 m bedragen. Voor de vloeroppervlakte vermeldt de pagina maximaal 120 m² per hectare graasland, met een absoluut maximum van 200 m². De opgegeven oppervlakte omvat alle vloeren, inclusief buitenmuren; de dakoversteek telt niet mee, een verdieping wel. Bekijk de voorwaarden bij Omgeving Vlaanderen.

Die maxima zijn geen teken dat elke maatvoering passend is. De omvang moet volgens de toelichting in verhouding staan tot de aard en het aantal dieren én tot de noodzaak van de stal. Ook zijn bepaalde ruimtelijk kwetsbare gebieden en agrarische zones uitgesloten, waaronder bouwvrij agrarisch gebied en agrarisch gebied met overdruk natuurverweving. Daarom volstaat een berekening op basis van perceelgrootte niet. Vraag vóór een aankoop of ontwerp na welke bestemming op het concrete perceel rust en laat de lokale vergunningverlenende overheid het project beoordelen. De beperkingen staan in de wetwijzer van Omgeving Vlaanderen.

Hoe gebruikt u de richtnormen voor paarden verstandig?

Voor grote weidedieren zoals paarden geeft de toelichting richtinggevende cijfers, geen vervanging voor de concrete beoordeling. Zij noemt voldoende graasweide ter plaatse of in de onmiddellijke omgeving, als richtnorm 1.000 à 2.500 m² per dier en maximaal 4 grote weidedieren per hectare. Verder worden 10 à 15 m² staloppervlakte en 5 à 15 m² voederberging per dier vermeld. De overheid benadrukt tegelijk dat het aantal dieren, de aard ervan en de noodzaak van stalling bepalend zijn voor de vloeroppervlakte, niet louter de omvang van het beschikbare graasland. Lees de richtgegevens in de wetwijzer.

Gebruik die cijfers dus als voorbereiding van uw dossier, niet als een bouwtekening. Maak een nuchtere inventaris: hoeveel paarden wilt u daadwerkelijk houden, welke ruimte is nodig voor hun verblijf, waar komen hooi en stro, en welke bestaande gebouwen zijn er? De stal mag volgens de toelichting alleen worden gebruikt voor het verblijf van weidedieren, eventueel met beperkte bergruimte voor bijvoorbeeld hooi en voeder in functie van dat verblijf. Een plan dat verder reikt dan dat doel vraagt een afzonderlijke juridische toets. De toegelaten functie wordt door Omgeving Vlaanderen afgebakend.

Welke controles doet u vóór u koopt of aanvraagt?

Werk met een dossier dat de vragen van de overheid meteen beantwoordt:

• controleer de bestemming en eventuele aanduidingen van het perceel;
• noteer de afstand tussen woning en geplande stal;
• breng alle bestaande stallen, bijgebouwen en constructies in kaart;
• beschrijf het aantal paarden, de graasweiden en de beoogde stal- en voederberging;
• leg het schetsontwerp en de perceelgegevens voor aan de bevoegde vergunningverlenende overheid.

Die voorbereiding sluit aan bij wat de Vlaamse toelichting vraagt: uit de aanvraag moet blijken dat de aanvrager weidedieren houdt of zal houden en voldoende graasweiden in eigendom, pacht of gebruik heeft in verhouding tot de dieren. Daarnaast blijft de toets aan de goede ruimtelijke ordening en landschappelijke inpasbaarheid gelden. Omgeving Vlaanderen beschrijft die dossierpunten.

Voor een professionele paardenhouderij hoort ook de exploitatiekant op tafel. In de Vlaamse vragen en antwoorden over stikstof staat dat een impactscore voor een vergunningsaanvraag moet worden berekend op het geheel van alle aanwezige dieren, ook wanneer een diersoort niet indelingsplichtig is volgens de VLAREM-indelingslijst. Die informatie gaat over veehouderijen en vergunningsaanvragen; zij maakt duidelijk waarom een uitbreiding niet los van de rest van het bedrijf moet worden bekeken. Vlaanderen.be licht die beoordeling toe.

Wat gebeurt er als de stal niet meer voor paarden wordt gebruikt?

De wetwijzer vermeldt dat een omgevingsvergunning voor een hobbystal vervalt wanneer gedurende vijf opeenvolgende jaren geen weidedieren worden gehouden op het perceel of de percelen waarop de vergunning betrekking heeft. Volgens dezelfde toelichting moet de stal binnen zes maanden na dat verval worden afgebroken. Dat is een aandachtspunt voor wie een woning met paardenweide koopt: vraag niet alleen naar de stal zelf, maar ook naar het feitelijke gebruik en het vergunningsdossier. Lees de passage over verval bij Omgeving Vlaanderen.

De kern is eenvoudig: beoordeel een hobbystal als onderdeel van woning, weide, paarden en bestemming samen. De genoemde regels zijn Vlaamse toelichting voor agrarisch gebied; ze vervangen geen advies over uw eigen perceel en zijn niet zonder meer op andere Belgische gewesten toe te passen. Wie daarnaast een paard koopt of verkoopt, vindt op onze blogpagina ook praktische onderwerpen over identificatie en eigendom.

Veelgestelde vragen

Is een paardenpiste inbegrepen? Nee. De toelichting over hobbystallen zegt dat voor paardenpistes geen aanvullende mogelijkheden zijn gecreëerd. Bron: Omgeving Vlaanderen.

Mag ik een bestaande loods negeren en een nieuwe stal plannen? Niet zomaar. De vergunningverlenende overheid beoordeelt of bestaande gebouwen kunnen worden aangepast, omgebouwd of uitgebreid tot hobbystal. Bron: Omgeving Vlaanderen.

Gelden de richtnormen als automatisch recht? Nee. De toelichting noemt ze richtinggevend en behoudt de beoordeling van onder meer dieren, noodzaak, ruimtelijke ordening en landschappelijke inpasbaarheid. Bron: Omgeving Vlaanderen.